De verkenners Edith Alkemade en Petra Habets adviseren om de formatie te starten met D66, VVD, PRO en Trilokaal. Deze vier partijen vormen samen een stabiele meerderheidscoalitie met 14 zetels en bieden volgens de verkenners de beste balans tussen inhoudelijke overeenkomsten en bestuurlijke stabiliteit. Het advies volgt op een zorgvuldige verkenning na de gemeenteraadsverkiezingen, waarin met alle gekozen fracties meerdere gesprekken zijn gevoerd. De verkenners concluderen dat deze combinatie het meest kansrijk is voor een slagvaardig en werkbaar bestuur in de komende raadsperiode.
Zorgvuldige verkenning
In opdracht van de fractievoorzitters hebben de verkenners onderzocht welke partijen, gelet op inhoud en onderlinge verhoudingen, een coalitie kunnen vormen met een meerderheid van zetels. De verkenning vond plaats zonder partijen op voorhand uit te sluiten, en volgens vooraf gezamenlijk afgesproken uitgangspunten.
In totaal zijn drie gespreksrondes gevoerd. In de eerste ronde is aan de hand van een vooraf vastgestelde vragenlijst met alle partijen gesproken. In latere rondes zijn verdiepende gesprekken gevoerd over inhoudelijke thema’s zoals vluchtelingenopvang, woningbouw en financiën. Daarnaast is gesproken over het verschil tussen eerste en tweede voorkeurscoalities en onderlinge samenwerkingen. Ook hebben enkele partijen in informele setting met elkaar verkend of inhoudelijke verschillen overbrugbaar zijn.
Voorkeur voor coalitie van vier partijen
Uit de gesprekken blijkt een duidelijke voorkeur voor een coalitie van vier partijen met vier fulltime wethouders. Varianten met meer partijen, gedeeld wethouderschap of deelname zonder eigen wethouder konden niet op voldoende draagvlak rekenen. Met vier partijen blijft de coalitie overzichtelijk en bestuurlijk werkbaar, terwijl tegelijkertijd een solide meerderheid wordt gerealiseerd.
De verkenners constateren dat D66, VVD, PRO en Trilokaal elkaar weten te vinden op de belangrijkste dossiers en onderling vertrouwen hebben in de samenwerking. Hoewel er inhoudelijke verschillen zijn, spreken deze partijen het vertrouwen uit dat zij daar gezamenlijk uit kunnen komen.
Constructieve rol voor alle partijen
Alle partijen hebben aangegeven verantwoordelijkheid te willen nemen voor het bestuur van de gemeente. Partijen die geen deel uitmaken van de beoogde coalitie hebben laten weten hun rol als oppositie constructief en inhoudelijk in te vullen.
Advies aan de raad
Op basis van alle gesprekken en de uitgesproken voorkeurscoalities adviseren de verkenners om de formatiefase te starten met D66, VVD, PRO en Trilokaal. Deze vier partijen vormen samen een stabiele meerderheidscoalitie met 14 zetels en bieden volgens de verkenners de beste balans tussen inhoudelijke overeenkomsten en bestuurlijke stabiliteit.
De verkenners adviseren daarnaast om in de formatie duidelijke en bindende afspraken te maken over prioriteiten en fasering. Niet alles kan tegelijk; realistische ambities en heldere keuzes zijn noodzakelijk om daadkrachtig bestuur mogelijk te maken en teleurstelling te voorkomen.
De verkenners bedanken alle partijen voor de open en constructieve houding en hun grondige voorbereiding tijdens de verkenningsfase.
Vervolg
Het advies is vandaag, maandag 20 april, toegelicht in een gezamenlijk overleg met vertegenwoordigers van alle gekozen partijen. Vervolgens zijn de fracties geïnformeerd en is het advies openbaar gemaakt met een persgesprek. De volgende stap is dat er op verzoek van een aantal partijen een duidingsdebat georganiseerd zal worden. De datum hiervan wordt op een later moment bekend gemaakt.